MALZEMEDE HASSASİYET. TEDARİKTE NETLİK.

KALİTE SEÇİMİ

304 ile 304L, 316 ile 316L arasındaki fark

304L ve 316L, 304 ve 316’nın düşük karbonlu seçenekleridir. L harfi karbonun en fazla %0,030 olduğunu gösterir; bu, özellikle kaynaklı parçalarda tane sınırı korozyonu riskini azaltır. Bu yazı iki çiftin bileşimini, dayanımını, çift belgeli malzemeyi ve iki kalitenin nasıl ayırt edileceğini anlatır.

Bu yazıda

L harfi ne demek?

L harfi İngilizce “low carbon”, yani düşük karbon anlamına gelir. EN 10088-3’e göre 304 / 1.4301 ve 316 / 1.4401’de karbon en fazla %0,07, 304L / 1.4307 ve 316L / 1.4404’te ise en fazla %0,030’dur. ASTM’de 316 için üst sınır %0,08, 316L için %0,030’dur.

Krom ve nikel aralıkları her çiftte birbirine yakındır. 316 ile 304 arasındaki fark molibdendir; 304 ile 304L veya 316 ile 316L arasındaki temel fark ise karbondur.

Düşük karbon kaynakta neden önemlidir?

Kaynak sırasında belirli bir sıcaklık aralığında kalan bölgede karbon kromla birleşerek tane sınırlarında krom karbür oluşturabilir. Bu sınırların çevresinde krom azalır ve bölge korozyona hassas hale gelir; buna tane sınırı korozyonu denir. Karbon ne kadar düşükse bu karbürler o kadar az oluşur.

Bu yüzden kaynaklı tanklar, borular ve kalın kesitli kaynaklı parçalarda 304L ve 316L tercih edilir. Kaynak yapılmayan, talaşlı imalatla üretilen parçalarda bu fark çoğu zaman belirleyici değildir.

304, 304L, 316 ve 316L karşılaştırma tablosu

Aşağıdaki değerler EN 10088-3:2023 uzun ürün tablosundandır. PREN, korozyon direncini sıralamak için kullanılan bir göstergedir ve bu sınırlardan hesaplanmıştır.

Özellik304 / 1.4301304L / 1.4307316 / 1.4401316L / 1.4404
EN adıX5CrNi18-10X2CrNi18-9X5CrNiMo17-12-2X2CrNiMo17-12-2
Karbon (C), en fazla %0,070,0300,070,030
Krom (Cr), %17,5–19,517,5–19,516,5–18,516,5–18,5
Nikel (Ni), %8,0–10,58,0–10,510,0–13,010,0–13,0
Molibden (Mo), %——2,0–2,52,0–3,0
PREN17,5–21,117,5–21,123,1–28,423,1–30,0
Kaynak ve teknik ayrıntılar

Kaynak: EN 10088-3:2023, Tablo 2, uzun ürünler için döküm analizi sınırları. 1.4404’ün bileşimi 2023 baskısında değiştirilmiştir (EN 10088-1:2023 önsözü); 2014 baskısına göre üretilmiş malzemede molibden aralığı 2,0–2,5’tir. Siparişte baskı belirtilmelidir.

PREN = Cr + 3,3 Mo + 16 N; azot üst sınırı %0,10 alınmıştır. Belirli bir ortamda deney sonucu değildir.

EN 10088-3:2023 — resmî SIST önizlemesi (PDF) — Uzun ürünlerde döküm analizi sınırları; değerler tam metnin Tablo 2’sine dayanır.

EN 10088-1:2023 — katalog sayfası ve önsöz — Önceki baskıya göre değişiklikler; 1.4404 bileşim değişikliği.

Dayanım farkı ve çift belgeli 304/304L, 316/316L

Karbonun azalması dayanımı bir miktar düşürebilir. ASTM’de 316L’nin en düşük akma ve çekme değerleri bu nedenle 316’dan biraz daha düşüktür.

Üreticiler karbonu %0,030’un altında tutup azotla dayanımı destekleyerek iki kalitenin şartlarını birlikte karşılayan malzeme üretir. Bu malzeme 316/316L veya 304/304L çift belgeli olarak satılır: L kalitesinin karbon sınırını ve diğer kalitenin dayanım şartını birlikte sağlar. Hangi şartların karşılandığı malzeme sertifikasında görülür.

316 ile 316L nasıl ayırt edilir?

İki kalite görünüş, mıknatıs veya yoğunlukla ayırt edilemez; fark yalnız karbon miktarındadır. El tipi XRF cihazları karbonu ölçemez; karbon için OES (optik emisyon spektrometresi) analizi gerekir. Teslimatta EN 10204 3.1 belgesindeki döküm analizi karbon değerini gösterir.

Hangisi seçilmeli?

Kaynaklı imalatta 304L veya 316L, kaynak yapılmayan işlenmiş parçalarda dört kalite de kullanılabilir. Çift belgeli malzeme iki ihtiyacı birlikte karşıladığı için birçok uygulamada tek seçenek olarak kullanılır. 304 ile 316 arasındaki seçim ise kaynaktan çok ortamın klorür içeriğine bağlıdır.