MALZEMEDE HASSASİYET. TEDARİKTE NETLİK.

KAYNAKLANABİLİRLİK

Karbon eşdeğeri hesaplama: CEV, CET ve Pcm

Çeliğin kimyasal bileşimini girin; karbon eşdeğerini (CEV, CET, Pcm) ve kaynaklanabilirlik değerlendirmesini görün. Alaşımlı çelikler için kaliteyi arayıp bileşim sınırlarına göre CEV aralığını da hesaplayabilirsiniz.

Kimyasal bileşim (%)

Döküm analizindeki ağırlıkça yüzde değerlerini girin; bulunmayan elementleri 0 bırakın. Karbon eşdeğeri karbon ve düşük alaşımlı çelikler içindir.

CEV = C + Mn/6 + (Cr+Mo+V)/5 + (Ni+Cu)/15

Karbon eşdeğeri

0,41CEV (IIW) · kaynaklanabilirlik: İyi
CET (EN 1011-2)
0,32
Pcm (Ito–Bessyo)
0,26
CEV 0,41 · CET 0,32 · Pcm 0,26

Alaşımlı çeliklerde karbon eşdeğeri

Sitedeki alaşımlı çeliklerin CEV, CET ve Pcm değerleri; her kalitenin sayfasındaki bileşim sınırlarından hesaplanmıştır.

Kaliteye göre karbon eşdeğeriCEV · CET · Pcm
KaliteCEVCETPcm
H111,770,790,81
1.47131,20–1,890,30–0,620,32–0,60
300M VAR0,920,620,62
4330M0,75–0,960,47–0,600,42–0,53
4340 Air Melt0,860,590,53
4340 VAR0,860,590,53
HP9-4-301,270,670,57
Nitriding 135M0,890,580,54
SAE 41400,70–0,870,51–0,610,47–0,56
SAE 93100,660,300,26

Karbon eşdeğeri nedir?

Karbon eşdeğeri, çeliğin bileşimindeki alaşım elementlerinin sertleşebilirliğe etkisini tek bir karbon oranına çeviren bir göstergedir. Değer yükseldikçe kaynak sonrası ısıdan etkilenen bölgede sert ve kırılgan yapı oluşma, buna bağlı olarak hidrojen çatlağı riski artar. Bu yüzden karbon eşdeğeri, kaynaklanabilirliği ve ön tav ihtiyacını değerlendirmek için kullanılır.

Karbon eşdeğeri formülleri

En yaygın formül IIW’nin CEV formülüdür: CEV = C + Mn/6 + (Cr + Mo + V)/5 + (Ni + Cu)/15. EN 1011-2’de A yöntemi olarak geçer ve EN 10025 yapı çeliklerinde en büyük CEV değeri olarak verilir. CET = C + (Mn + Mo)/10 + (Cr + Cu)/20 + Ni/40, EN 1011-2’nin B yönteminde ön tav sıcaklığı hesabında kullanılır. Pcm = C + Si/30 + (Mn + Cu + Cr)/20 + Ni/60 + Mo/15 + V/10 + 5B (Ito–Bessyo) ise karbonu yaklaşık %0,11’in altında olan modern düşük karbonlu çeliklerde tercih edilir.

Kaynaklanabilirlik nasıl yorumlanır?

CEV için yaygın değerlendirme: 0,35’e kadar mükemmel, 0,36–0,40 çok iyi, 0,41–0,45 iyi, 0,46–0,50 orta, 0,50’nin üstü zayıf kaynaklanabilirlik. Değer yükseldikçe ön tav, düşük hidrojenli sarf malzemesi ve kontrollü ısı girdisi gerekir. Kesin ön tav sıcaklığı yalnız bileşime değil, sac kalınlığına, ısı girdisine ve hidrojen seviyesine de bağlıdır; EN 1011-2’ye göre belirlenmelidir. Karbon eşdeğeri paslanmaz çeliklerde kullanılmaz.

Sık sorulan sorular

Karbon eşdeğeri nasıl hesaplanır?

IIW formülüyle: CEV = C + Mn/6 + (Cr + Mo + V)/5 + (Ni + Cu)/15. Elementler ağırlıkça yüzde olarak girilir. Örneğin C 0,18, Mn 1,40, diğerleri 0 ise CEV = 0,18 + 0,233 = 0,41 olur.

Karbon eşdeğeri kaç olursa ön tav gerekir?

Genel bir yön olarak CEV yaklaşık 0,45’in üzerine çıktığında ön tav ve düşük hidrojenli kaynak gerekir; kalın parçalarda daha düşük değerlerde bile gerekebilir. Ön tav sıcaklığı EN 1011-2’ye göre kalınlık, ısı girdisi ve hidrojen seviyesiyle birlikte belirlenir.

CEV ile Pcm arasındaki fark nedir?

CEV, karbon ve karbon-manganlı çelikler ile düşük alaşımlı çelikler için geliştirilmiştir. Pcm, karbonu düşük (yaklaşık %0,11 ve altı) mikroalaşımlı modern çeliklerde hidrojen çatlağı riskini daha doğru gösterir; bu çeliklerde CEV riski olduğundan yüksek gösterebilir.