KAYNAKLANABİLİRLİK
Karbon eşdeğeri hesaplama: CEV, CET ve Pcm
Çeliğin kimyasal bileşimini girin; karbon eşdeğerini (CEV, CET, Pcm) ve kaynaklanabilirlik değerlendirmesini görün. Alaşımlı çelikler için kaliteyi arayıp bileşim sınırlarına göre CEV aralığını da hesaplayabilirsiniz.
Kimyasal bileşim (%)
Döküm analizindeki ağırlıkça yüzde değerlerini girin; bulunmayan elementleri 0 bırakın. Karbon eşdeğeri karbon ve düşük alaşımlı çelikler içindir.
CEV = C + Mn/6 + (Cr+Mo+V)/5 + (Ni+Cu)/15
Karbon eşdeğeri
- CET (EN 1011-2)
- 0,32
- Pcm (Ito–Bessyo)
- 0,26
Alaşımlı çeliklerde karbon eşdeğeri
Sitedeki alaşımlı çeliklerin CEV, CET ve Pcm değerleri; her kalitenin sayfasındaki bileşim sınırlarından hesaplanmıştır.
Kaliteye göre karbon eşdeğeriCEV · CET · Pcm
| Kalite | CEV | CET | Pcm |
|---|---|---|---|
| H11 | 1,77 | 0,79 | 0,81 |
| 1.4713 | 1,20–1,89 | 0,30–0,62 | 0,32–0,60 |
| 300M VAR | 0,92 | 0,62 | 0,62 |
| 4330M | 0,75–0,96 | 0,47–0,60 | 0,42–0,53 |
| 4340 Air Melt | 0,86 | 0,59 | 0,53 |
| 4340 VAR | 0,86 | 0,59 | 0,53 |
| HP9-4-30 | 1,27 | 0,67 | 0,57 |
| Nitriding 135M | 0,89 | 0,58 | 0,54 |
| SAE 4140 | 0,70–0,87 | 0,51–0,61 | 0,47–0,56 |
| SAE 9310 | 0,66 | 0,30 | 0,26 |
Karbon eşdeğeri nedir?
Karbon eşdeğeri, çeliğin bileşimindeki alaşım elementlerinin sertleşebilirliğe etkisini tek bir karbon oranına çeviren bir göstergedir. Değer yükseldikçe kaynak sonrası ısıdan etkilenen bölgede sert ve kırılgan yapı oluşma, buna bağlı olarak hidrojen çatlağı riski artar. Bu yüzden karbon eşdeğeri, kaynaklanabilirliği ve ön tav ihtiyacını değerlendirmek için kullanılır.
Karbon eşdeğeri formülleri
En yaygın formül IIW’nin CEV formülüdür: CEV = C + Mn/6 + (Cr + Mo + V)/5 + (Ni + Cu)/15. EN 1011-2’de A yöntemi olarak geçer ve EN 10025 yapı çeliklerinde en büyük CEV değeri olarak verilir. CET = C + (Mn + Mo)/10 + (Cr + Cu)/20 + Ni/40, EN 1011-2’nin B yönteminde ön tav sıcaklığı hesabında kullanılır. Pcm = C + Si/30 + (Mn + Cu + Cr)/20 + Ni/60 + Mo/15 + V/10 + 5B (Ito–Bessyo) ise karbonu yaklaşık %0,11’in altında olan modern düşük karbonlu çeliklerde tercih edilir.
Kaynaklanabilirlik nasıl yorumlanır?
CEV için yaygın değerlendirme: 0,35’e kadar mükemmel, 0,36–0,40 çok iyi, 0,41–0,45 iyi, 0,46–0,50 orta, 0,50’nin üstü zayıf kaynaklanabilirlik. Değer yükseldikçe ön tav, düşük hidrojenli sarf malzemesi ve kontrollü ısı girdisi gerekir. Kesin ön tav sıcaklığı yalnız bileşime değil, sac kalınlığına, ısı girdisine ve hidrojen seviyesine de bağlıdır; EN 1011-2’ye göre belirlenmelidir. Karbon eşdeğeri paslanmaz çeliklerde kullanılmaz.
Sık sorulan sorular
Karbon eşdeğeri nasıl hesaplanır?
IIW formülüyle: CEV = C + Mn/6 + (Cr + Mo + V)/5 + (Ni + Cu)/15. Elementler ağırlıkça yüzde olarak girilir. Örneğin C 0,18, Mn 1,40, diğerleri 0 ise CEV = 0,18 + 0,233 = 0,41 olur.
Karbon eşdeğeri kaç olursa ön tav gerekir?
Genel bir yön olarak CEV yaklaşık 0,45’in üzerine çıktığında ön tav ve düşük hidrojenli kaynak gerekir; kalın parçalarda daha düşük değerlerde bile gerekebilir. Ön tav sıcaklığı EN 1011-2’ye göre kalınlık, ısı girdisi ve hidrojen seviyesiyle birlikte belirlenir.
CEV ile Pcm arasındaki fark nedir?
CEV, karbon ve karbon-manganlı çelikler ile düşük alaşımlı çelikler için geliştirilmiştir. Pcm, karbonu düşük (yaklaşık %0,11 ve altı) mikroalaşımlı modern çeliklerde hidrojen çatlağı riskini daha doğru gösterir; bu çeliklerde CEV riski olduğundan yüksek gösterebilir.