Bu yazıda
LN harfleri ne anlama gelir?
301LN, 316LN ve 317LN adlarında L düşük karbonu, N ise azotu ifade eder. Bu iki harf aynı olsa da malzemeler aynı değildir. Her biri farklı krom, nikel ve molibden dengesine sahip bir paslanmaz ailesinin üyesidir. Ortak noktaları, azotun malzeme özelliklerine bilinçli olarak dahil edilmesidir. Böylece yalnız korozyona dayanıklı bir yüzey değil, dayanımın da değer taşıdığı farklı ekipmanlar için seçenekler ortaya çıkar.
Azot paslanmaz çeliğe ne kazandırır?
Azot, östenitik paslanmazlarda dayanımı artıran alaşım elementlerinden biridir. Malzemenin kalıcı biçim değiştirmeye karşı direncine katkıda bulunur; bazı kalitelerde yerel korozyona karşı direnç açısından da rol oynar. Bu etkinin pratik karşılığı, taşıyıcı bir parçayla sıvıya temas eden bir yüzeyde farklı biçimlerde görülebilir. Bir araç gövdesinde mekanik özellikler öne çıkarken, kimyasal tankta korozyon davranışı daha belirgin olabilir. Azotun katkısı, diğer elementlerle birlikte anlam kazanır.
301LN: ulaşım ve taşıyıcı parçalarda dayanım
301LN / 1.4318; raylı sistemler, ulaşım ekipmanları ve taşıyıcı parçalarla tanınır. Sac ve şerit biçimleri, bu kullanım alanlarına yakındır. Burada paslanmazlıkla birlikte yüksek dayanım sağlayabilmesi önemlidir. Bir gövde veya desteğin ağırlığı yalnız metalin yoğunluğundan kaynaklanmaz; gereken kuvveti taşıyan kesit de sonucu etkiler. 301LN’nin yapısal uygulamalardaki yeri bu ilişkiyle açıklanabilir. Molibdenli proses kaliteleriyle aynı amaç etrafında değerlendirilmez.
316LN: proses ve düşük sıcaklık ekipmanları
316LN, molibden içeren 316 ailesinin azotlu ve düşük karbonlu bir seçeneğidir. Kriyojenik ekipmanlar, vakum sistemleri ve kimyasal proses parçaları kullanım alanları arasındadır. Molibdenin korozyon direncine, azotun ise dayanım özelliklerine katkısı birlikte değerlendirilir. 316L ile yakınlığına rağmen ayrı bir kalitedir. Ayrıca 316LN adı altında geçen 1.4429 ve 1.4406, nikel ve molibden aralıkları farklı iki EN tanımıdır; ortak aile adı bu ayrımı ortadan kaldırmaz.
317LN: kimya ve kimyasal taşıma uygulamaları
317LN / 1.4434, kimya ve petrokimya ekipmanlarında kullanılan molibdenli ve azotlu bir östenitiktir. Kimyasal tankerlerinde de yer bulur. 317L ile yakın isim taşısa da kontrollü azot katkısı kalitenin tanımının bir parçasıdır. 317LMN ise farklı molibden aralığına sahip başka bir malzemedir. Bu ailedeki kaliteleri yalnız rakam sırasıyla değerlendirmek yerine, bileşimlerinin sunduğu özelliklerle tanımak daha anlamlıdır. Sıvının derişimi ve sıcaklığı, malzemenin kullanım alanını da etkiler.
Aynı harfler, farklı kullanım alanları
LN ifadesi tek başına bir malzemenin bütün özelliklerini özetlemez. 301LN’nin ulaşım yapılarıyla ilişkisi, 316LN’nin düşük sıcaklık ekipmanlarındaki yeri ve 317LN’nin kimyasal proseslerdeki kullanımı farklıdır. Hepsinde düşük karbon ve azot bulunması, birbirlerinin yerine kullanılan tek bir çelik olduklarını göstermez. Ailenin asıl zenginliği, aynı alaşım yaklaşımının farklı bileşimlerle değişik ihtiyaçlara cevap verebilmesidir. Bu farklılıklar, paslanmaz seçeneklerin neden yalnız 304 ve 316 ile sınırlı olmadığını da gösterir.
304N ile 304LN aynı mı?
304N / 1.4315, azot içeren ayrı bir östenitik çeliktir. 304LN / 1.4311 ile ortak N harfine rağmen karbon sınırları aynı değildir. İkisi de dayanımın önem taşıdığı bileşenlerde görülebilir; ancak düşük karbon şartı ile azot katkısı ayrı özelliklerdir. Bu nedenle 304N adı, düşük karbonlu 304L’nin veya 304LN’nin doğrudan başka yazımı olarak okunmaz.
| Tanım | Karbon üst sınırı | Azot aralığı |
|---|---|---|
| 304N / 1.4315 | %0,06 | %0,12–0,22 |
| 304LN / 1.4311 | %0,03 | %0,12–0,22 |